Repetytorium: patologie wędzidełek część druga

Wpływ na funkcje oddechowe oraz rozwój twarzoczaszki i uzębienia dziecka

 

Wpływ patologicznego wędzidełka podjęzykowego na funkcje oddechowe

Gdy rozpatrujemy objawy tzw. „krótkiego wędzidełka“, najczęściej mówimy o problemach związanych z laktacją, poranionych brodawkach i bólu podczas karmienia. Ograniczenie ruchomości języka ma również ogromny wpływ na ogólne funkcjonowanie organizmu dziecka.

Prawidłowa pozycja języka u dziecka jest kluczowa przy efektywnym oddychaniu. Zapewnia ona właściwy przepływ powietrza przez drogi oddechowe, a także zabezpiecza je przed dostaniem się do nich śliny, pokarmów czy innych ciał obcych.

O idealnej pozycji języka mówimy, gdy trzon języka spoczywa na podniebieniu twardym szczęki, baza języka jest przesunięta ku przodowi, a koniec języka nie dotyka siekaczy.

Dysfunkcje w ruchomości języka, wywołane przez „krótkie wędzidełko” podjęzykowe, uniemożliwiają przesunięcie bazy języka do przodu. W wyniku tego dochodzi do zmniejszenia średnicy górnych dróg oddechowych, a tym samym znaczącego spadku przepływu powietrza.

Najczęstszym efektem kompensacyjnym jest oddychanie przez buzię oraz odginanie szyi do tyłu.

Oddychanie przez usta jest bardzo nieefektywne. Ma to ogromne znaczenie dla dzieci, szczególnie w okresie noworodkowym i niemowlęcym, kiedy mamy do czynienia z bardzo dynamicznym wzrostem.

W badaniu Lundberg’a (High nitric oxide pro-duction in human paranasal sinuses Nat. Med. 1995.) wykazano saturację tlenu niższą o 10-15% u osób, które oddychają przez usta.

Zostało to powiązane z efektem Bohr’a. Zmniejszona wentylacja płuc (np. spowodowana przez oddychanie przez usta) powoduje wzrost stężenia dwutlenku węgla we krwi, co w rezultacie skutkuje obniżeniem jej pH. Kwasowe środowisko negatywnie wpływa na zdolność hemoglobiny do „oddawania” tlenu do tkanek. W rezultacie bogata w tlen krew krąży w układzie krwionośnym, jednak tkanki go nie otrzymują w wystarczających ilościach.

Konsekwencje oddychania przez buzię u dzieci:

  • Częstsze infekcje górnych dróg oddechowych i jamy ustnej,
  • Rozwój patologicznej flory bakteryjnej, powodujące nieprzyjemny oddech,
  • Zaburzenia snu,

 Od 3-12% dzieci chrapie. Wielu rodzicom wydaje się to „słodkie”, wręcz zabawne.

Niestety, chrapanie u dziecka jest objawem obniżonej przepustowości dróg oddechowych, nierzadko związanej ze złą pozycją języka w jamie ustnej.

Obturacyjny bezdech senny (obstructive sleep apnea) to stan, w którym wielokrotnie podczas snu pojawiają się epizody zatrzymania oddechu lub jego znacznego spłycenia. Obturacyjny bezdech senny dotyka 1-10% dzieci i częściej występuje u wcześniaków ( jest to związane z niedostatecznie wykształconym układem nerwowym).

Dzieci, u których stwierdzono obniżoną zdolność do wentylacji płuc, często budzą się gwałtownie ze snu, są bardziej marudne i niespokojne. W literaturze nie znaleziono bezpośrednich dowodów na to, że zabieg frenulektomii w istotny (statystycznie) sposób zmniejsza częstość tych (bardzo nieswoistych) objawów (C. Guilleminault, S Huseni, L, Lo; A frequent phenotype for paediatric sleep apnoea: short lingual frenulum; ERJ Open Res: 2016 July; 2(3)) .

Wpływ patologicznego wędzidełka podjęzykowego na rozwój twarzoczaszki i uzębienia

Tak, jak wspominaliśmy w pierwszej części repetytorium, pozycja języka wpływa na rozwój układu kostnego twarzoczaszki. Jednym z kryteriów diagnostycznych „krótkiego wędzidełka” podjęzykowego jest bardzo wąskie podniebienie w kształcie litery V.

Konsekwencje nieleczonego „krótkiego wędzidełka” podjęzykowego uwydatniają się w okresie wzrastania dziecka. Patologiczne ograniczenie ruchomości języka ma znaczący wpływ na kształt i stan uzębienia dziecka, jak również na ogólny stan jamy ustnej.

W badaniu na 117 pacjentach (B. Srinvasan, A. Chitharanjan; Skeletal and dental characteristics in subject with ankyloglossia; Prog Ortho; 2013 Nov 7; 14:44) stwierdzono statystycznie istotne różnice w szerokości miedzykłowej i szerokości podniebienia u pacjentów z nieleczonym we wczesnym etapie życia patologicznym wędzidełkiem podjęzykowym. W okresie dorastania w grupie tych pacjentów częściej diagnozowano tyłozgryz czy zgryz otwarty. Zdecydowanie częściej niezbędne było rozpoczęcie leczenia ortodontycznego.

 

Krótkie wędzidełko podjęzykowe często wymusza bardzo nienaturalną pozycję języka, która oprócz poważnych wad zgryzu może powodować zaburzenia w obrębie stawu skroniowo-żuchwowego. Napieranie końca języka na siekacze będzie predysponowało do zaburzeń napięcia mięśniowego w twarzoczaszce oraz do bruksizmu (nocnego zgrzytania zębami).

Oddychanie przez usta, oprócz skutków związanych z nieefektywną wymianą gazową i zaburzeniami snu, koreluje również z chorobami jamy ustnej.

J.E. Choi et all. (Intraoral pH and temperature during sleep with and without mouth breathing; J. Oral Rehab. 2016:May; 43(5): 356-363) )  badał pH oraz temperaturę u pacjentów oddychających przez usta oraz przez nos podczas snu. W grupie badanej wykazano istotne statystycznie różnice dotyczące pH w jamie ustnej (pH~ 7.0 ±0,5 grupa oddychająca przez nos vs. 6.6 ±0,5 grupa oddychająca przez usta). Zwiększona kwasowość środowiska tłumaczy korelację pomiędzy oddychaniem przez usta, a częstością występowania próchnicy.

Duże badanie, prowadzone na 785 dzieciach (J. Alqutam et. all. Dental health halitosis and mouth breathing in 10 to 15 year old children: A potential connection;  Eur. J. Paediatr. Dent.; 20019 Dec: 20(4): 274-279) ), wykazało istotną statystycznie zależność między oddychaniem przez usta a halitozą czyli przewlekle utrzymującym się nieprzyjemnym zapachem z ust, związanym najczęściej ze stanem zapalnym migdałków podniebiennych.

W większości prac naukowych podkreślano fakt, że zbyt późna interwencja chirurgiczna, polegająca na podcięciu wędzidełka podjęzykowego, nie powodowała znaczącej poprawy stanu pacjentów. By to osiągnąć potrzebne było bardzo drogie i długotrwałe leczenie ortodontyczne z jednoczesną rehabilitacją. Dlatego tak istotne jest wczesne zdiagnozowanie patologii wędzidełek jako jednego z potencjalnych powodów tych zaburzeń.

 Procedury, które możesz wprowadzić w pracy
ze swoimi pacjentami

  • Zwracaj uwagę na to, czy dziecko podczas snu chrapie;
  • Obserwuj, czy dziecko przez większość czasu ma otwarte usta;
  • Ucz mamy, by po zakończonym karmieniu domykały dziecku buzię, jeżeli samoczynnie tego ono nie zrobi;
  • Oceniaj rutynowo zdolność motoryczną języka dziecka.

 

 

To repetytorium  jest drugą częścią skompilowanych wiadomości z zakresu wędzidełek jamy ustnej oraz ich wpływu na dziecko. Część pierwsza poruszała zagadnienia dotyczące anatomii jamy ustnej, histologii wędzidełek oraz diagnostyki zaburzeń funkcjonalnych wędzidełek podjęzykowego i wargowego. Wszystkie zebrane tutaj informacje były prezentowane przez  Anitę Beckmann (Dentysta/Doradca Laktacyjny) oraz Dr Marinela Banica Otis (Ortodonta i Chirurg Szczękowy) na wygłoszonych podczas First International Medical Tongue Tie Congress w Krakowie wykładach (Styczeń 2020 r.) oraz artykułach naukowych skatalogowanych w bazie PubMed.

 Naszym celem było dostarczenie rzetelnej wiedzy praktycznej i teoretycznej, którą można wykorzystać w codziennej pracy z pacjentem. Mamy ogromną nadzieję, że udało się nam to osiągnąć.

 Dziękujemy Annie Kotlińskiej (Klinika Laktacyjna Kraków) za organizacje kongresu.

0 odpowiedzi

Zostaw odpowiedź

Chcesz dołączyć do dyskusji?
Zapraszam do udziału!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *